Pagpapataba ng baka, hakbang-hakbang

Ang pagpapataba ng baka ay isa sa pinakasimpleng paraan para kumita sa bakahan. Bibili ka ng payat pero malusog na baka, papakainin mo nang maayos nang ilang buwan, tapos ibebenta mo nang mas mabigat. Ayon sa Department of Agriculture (DA), ito ay pagbili ng malusog na hayop, pagpapakain at pagpapataba nang mga 120 hanggang 180 araw, at pagbebenta kahit anong buwan ng taon. Mukhang madali, pero nasa detalye ang kita: anong baka ang binili mo, paano mo pinakain, at kung binabantayan mo ba ang progreso niya.

Heto ang buong proseso, hakbang-hakbang.

Hakbang 1: Pumili ng tamang feeder

Ang bakang binili mo ang magtatakda kung gaano kalaki ang kaya niyang itaba. Ang may sakit o masyadong matandang baka ay kakain lang ng feeds mo nang hindi bumabawi sa puhunan.

Edad

Ayon sa DA (na binanggit ng Edge Davao), mainam ang feeder na mga 2 hanggang 3 taong gulang.
Puwede pa rin ang mas matanda (mga 4 na taon pataas) kung puro damo at tira-tirang pananim lang ang meron ka. Mas maikli ang panahon nila sa pagpapataba at hindi sila mapili sa magaspang na pagkain.
Kung marami kang magandang feeds, kadalasan mas sulit ang mas batang hayop.

Kasarian at lahi

Mas gusto kadalasan ang toro na kinapon (steer) kaysa dumalagang baka. Mas madaling hanapin, mas madaling alagaan, at mas mabilis bumigat.
Mas mabilis tumaba ang improved breed at crossbred kaysa katutubong baka. Kayang-kaya ng tropical breeds gaya ng Brahman, Nellore at mga cross nila ang init dito sa atin.

Palatandaan ng malusog na baka

Tingnang mabuti bago magbayad. Ang malusog na feeder ay:

Alisto at masigla, maningning ang mata
Makinis at makintab ang balahibo, at basa-basa ang nguso
Normal maglakad, hindi pilay

Iwasan ang may magaspang o batik-batik na balat, malabo o bulag na mata, pilay, nagtatae, inuubo, o sobrang lubog ang tiyan. Itanong sa nagbebenta kung nabakunahan at napurga na ang hayop.

Kailan bibili

Kadalasang mas mura ang feeder sa tag-araw (mga Enero hanggang Abril), kasi madaling dumaan sa kalsada at madaling ibiyahe ang baka mula sa rancho at oksyon.

Hakbang 2: Ihanda ang kulungan

May tatlong karaniwang paraan ng pag-aalaga ng pinapatabang baka dito sa atin:

Sistema	Paano	Bagay sa
Pagtatali	Itinatali sa bukid o gilid ng kalsada para manginain, tapos iuuwi	Maliliit na bakahan, maliit na gastos, pero mabagal tumaba
Semi-confinement	Nanginginain sa bahagi ng araw, tapos pinapakain sa kural	May kaunting pastulan at may cut-and-carry na damo
Feedlot / buong kulong	Nasa kural lang ang baka; dinadala ang lahat ng pagkain at tubig	Mas mabilis at mas kontrolado ang pagpapataba

Pinakamura ang pagtatali, pero mabagal. Sa isang proyektong suportado ng PCARRD sa Paniqui, Tarlac, ang tradisyonal na pagpapataba, kung saan nakatali ang baka nang 5 hanggang 8 oras sa bukid at gilid ng daan na kaunti ang makain, ay umabot nang mga 6 hanggang 18 buwan. Nang gumanda ang pagpapakain, naging mga 4 na buwan na lang ang target.

Para sa kulong, ayon sa gabay ng DA na binanggit ng Edge Davao, mga:

1.5 hanggang 2 metro kuwadrado bawat ulo ng may bubong na kainan
Mga 5 metro kuwadrado bawat ulo ng bakod na pahingahan

Lagyan ng bubong laban sa araw at ulan, siguraduhing hindi binabaha, at maglagay ng matibay na labangan at malinis na lalagyan ng tubig. Panatilihing tuyo ang sahig at regular na linisin ang dumi.

Hakbang 3: Pag-aalaga pagdating

Mahalaga ang unang dalawang linggo. Stressed ang baka sa biyahe at sa bagong lugar.

Pagpahingahin muna. Bigyan ng tubig at magandang damo. Huwag biglang pakainin ng maraming concentrate.
Ihiwalay muna ang bagong dating sa ibang hayop para mabantayan kung may sakit.
Purgahin nang tama. Payo ng DA (ayon sa Edge Davao): ipa-fecal exam muna para tamang pampurga ang magamit, hindi hula-hula.
Kontrolin ang garapata, kuto at langaw gamit ang angkop na spray.
Bakuna kung kailangan. Binabanggit ng gabay ng DA ang pagbabakuna laban sa hemorrhagic septicemia sa mga hindi pa bakunado; ang beterinaryo ninyo ang magsasabi kung anong bakuna ang kailangan sa lugar ninyo.
Bitamina. Maraming nag-aalaga ang nagbibigay ng bitamina pagdating ng baka para sa stress. Itanong sa beterinaryo kung anong produkto at dosis ang bagay.

Laging sundin ang payo ng inyong beterinaryo o Municipal Agriculture Office sa health program, kasi iba-iba ang sakit at patakaran bawat lugar.

Hakbang 4: Pagpapakain at araw-araw na gawain

Ang pagpapakain ang pinakamalaking bahagi ng pagpapataba. (Basahin din ang hiwalay naming artikulo tungkol sa feeds at damo.) Halimbawa ng simpleng routine:

Umaga: Silipin bawat baka: kumakain ba, alisto, maayos tumayo? Linisin ang labangan, bigyan ng bagong tubig at unang pakain.
Tanghali: Dagdagan ang tubig. Magbigay ng tinabas na damo o legume.
Hapon: Ikalawang pakain ng damo at concentrate kung meron. Linisin ang kural.
Lingguhan: Paliguan ang baka kahit isang beses kada linggo, gaya ng payo ng DA, at tingnan kung may garapata o sugat.

Magsimula sa halos puro damo at legume, na may kaunting concentrate, tapos dahan-dahang dagdagan ang concentrate para makapag-adjust ang tiyan (rumen). Dapat laging may malinis na inumin.

Ang sistemang Batangas (supak)

Kilala ang Batangas sa mga bakang pinataba sa bakuran. Pero tandaan, ang “Batangas cattle” ay hindi talaga hiwalay na lahi; marami sa mga pinapataba roon ay galing sa ibang probinsya. Isang kilalang tradisyonal na paraan ang supak, isang klase ng sapilitang pagpapakain. Ayon sa gabay na batay sa DA, ipinapainom sa baka ang halo ng mga 15 hanggang 20 kilong sariwang dahon ng ipil-ipil na pinong tinadtad at dinikdik, mga kalahating lata ng gaas na malinis na tubig, at kaunting asin, dagdag sa regular niyang damo. Mabigat na trabaho ang supak at ginagawa lang sa maamong baka. Kung gusto mong subukan, matuto muna nang harapan sa bihasang taga-Batangas, kasi puwedeng masaktan ang hayop kapag mali ang paggawa.

Hakbang 5: Timbangin at bantayan ang average daily gain

Hindi mo mapapamahalaan ang hindi mo sinusukat. Timbangin ang bawat baka pagdating, tapos regular, halimbawa kada 2 hanggang 4 na linggo. Gumamit ng timbangan ng hayop kung kaya; ang weigh tape ay pantantiya lang.

Ang average daily gain (ADG) ay ang nadagdag na timbang hinati sa bilang ng araw:

ADG = (kasalukuyang timbang − unang timbang) ÷ bilang ng araw

Halimbawa: ang bakang mula 200 kilo ay naging 245 kilo sa loob ng 60 araw ay nadagdagan ng 45 kilo ÷ 60 = 0.75 kilo bawat araw.

Ano ang makatotohanan? Nakadepende talaga sa pakain. Ilang tantiyang numero mula sa mga bakahan dito sa atin:

Sa proyekto sa Paniqui, Tarlac, dati ay nasa mga 300 gramo kada araw lang ang nadadagdag sa ilang baka. Nang gumanda ang pagpapakain (talbos at ugat ng kamote), umabot sa mga 367 gramo hanggang 1.57 kilo kada araw.
Sa isang trial sa Tarlac, ang bakang puro corn stover (tangkay at dahon ng mais) lang ang kinain ay nadagdagan lang ng mga 85 hanggang 130 gramo kada araw, habang ang pinakain ng silage mula corn stover at dumi ng baboy ay mga 310 hanggang 720 gramo kada araw.

Kapag mababa o huminto ang paglaki ng isang baka, tingnan ang kalusugan, gaano siya kumakain, at ang ngipin niya, at kumonsulta sa beterinaryo.

Hakbang 6: Kailan magbebenta

Ayon sa gabay ng DA na binanggit ng Edge Davao, handa nang katayin ang pinatabang baka sa mga 275 hanggang 325 kilo pagkatapos ng mga 120 hanggang 180 araw. Sa praktika, magbenta kapag:

Naabot na ang target na timbang at maganda na ang katawan, at
Bumabagal na ang dagdag-timbang kada araw, kaya paliit nang paliit ang kita sa bawat dagdag na araw ng pakain.

Magtanong muna ng presyo sa ilang buyer o trader at sa pinakamalapit na oksyon bago magbenta. Dalhin ang tala ng timbang; makakatulong ito sa tawaran.

Hakbang 7: Magtala

Ang maayos na tala ang nagpapalit ng hula sa tamang desisyon. Sa bawat baka, isulat ang:

Petsa ng bili, presyo, pinagkunan, at unang timbang
Bakuna, pampurga at bitaminang ibinigay (petsa, produkto, dosis)
Bawat timbang (petsa at kilo)
Feeds na ginamit at gastos dito
Sakit at gamutan
Petsa ng benta, huling timbang at presyo

Puwede na ang notebook. Pagkatapos ng bawat batch, kuwentahin ang gastos at ikumpara sa benta para alam mo ang totoong kita bawat ulo.

Mga dapat tandaan

Bumili ng malusog at alistong feeder, mainam kung mga 2 hanggang 3 taong gulang; mas gusto kadalasan ang kinapong toro.
Pagpahingahin, ihiwalay at bantayan ang bagong dating; purgahin batay sa fecal exam at magpabakuna ayon sa payo ng beterinaryo o agriculture office.
Ang mas magandang pakain ay nagpapaikli ng pagpapataba. Ang tradisyonal na pagtatali ay puwedeng umabot ng 6 hanggang 18 buwan; sa mga proyekto dito sa atin, naibaba ito sa mga 4 na buwan sa mas maayos na pagpapakain.
Regular na magtimbang at kuwentahin ang ADG para alam mo kung aling baka at feeds ang epektibo.
Magbenta kapag naabot na ang target na timbang at bumabagal na ang paglaki, at itala ang bawat piso at kilo.

Pangkalahatang impormasyon lamang ang gabay na ito. Nagbabago ang presyo, patakaran at programa, at iba-iba ang bawat farm. Kumonsulta sa inyong Municipal Agriculture Office o lisensyadong beterinaryo bago gumawa ng malaking desisyon.

Mga pinagkunan

Susunod na gabay →